16 Δεκεμβρίου 2019 ΧΑΡΤΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Αναζητήστε στην Πύλη Σύνθετη αναζήτηση

13/05/2008

ΑΒΒΑΣ FOURMONT, Ο ΒΑΝΔΑΛΟΣ (1729)

Δήμος ’ργους

Ο δεύτερος απεσταλμένος του Λουδοβίκου ΙΕ΄ αβάς Fourmont παρέμεινε δυο μονάχα μήνες στην Κωνσταντινούπολη. Στις 8 Φεβρουαρίου 1729 μπαρκάρισε μαζί με τον ανιψιό του για την Αθήνα διαμέσου Χίου. Είχε εφοδιαστεί με φιρμάνι του σουλτάνου Αχμέτ Γ΄ προς τον μουχασίλ (αντιβασιλέα) του Μοριά και επιστολές του Γάλλου πρεσβευτή στην Πόλη Villeneuve προς όλους τους προξένους της Γαλλίας στην Ελλάδα. Επί δυο ολόκληρα χρόνια θα αλωνίζει τη χώρα ο Γάλλος ιερωμένος γράφοντας την πιο μαύρη σελίδα του περιηγητισμού και της αρχαιοθηρίας. Ο σύντροφός του αβάς Sevin κατέφευγε στην εξαγορά, στην πανουργία, στη δωροδοκία, στη διαφθορά, ακόμα και στην κλοπή για να εκπληρώσει την αποστολή που του ανέθεσε ο βασιλικός του αφέντης και να συγκεντρώσει αρχαιότητες. Ο αβάς Fourmont, ασύδοτος χάρη στο σουλτανικό φιρμάνι και τη διπλωματική κάλυψη, θα επιδοθεί στη συστηματική καταστροφή των αρχαίων μνημείων.
H τελευταία φάση των αρχαιοθηρικών περιηγήσεων του Fourmont υπήρξε καταστροφική. Γκρέμισε και αφάνισε τα αρχαιολογικά μνημεία που είχαν απομείνει στην Πελοπόννησο. Ενεργούσε ανασκαφές στους αρχαιολογικούς χώρους και θρυμμάτιζε τα μάρμαρα που έρχονταν στο φως. Η καταστροφή ήταν προμελετημένη και πήρε μεγάλη έκταση. Από την εποχή της επιδρομής των Γότθων είχε να αντιμετωπίσει ή Ελλάδα τέτοια βαρβαρότητα. Ο Fourmont όμως είναι περήφανος για τους βανδαλισμούς του. Με υπεροψία περιγράφει το καταστροφικό έργο του στο γράμμα της 10 Απριλίου 1730 προς Γάλλο φίλο του:
"Τα ισοπέδωσα, τα ξεθεμελίωσα όλα. Από τη μεγάλη αυτή πολιτεία δεν απόμεινε πια λίθος επί λίθου. Εδώ κι ένα μήνα συνεργεία από τριάντα και μερικές φορές σαράντα ή εξήντα εργάτες γκρεμίζουν, καταστρέφουν, εξολοθρεύουν τη Σπάρτη. Ο βρόντος από το γκρέμισμα των τειχών, το κατρακύλισμα των λίθων ως τις όχθες του Ευρώτα ακούγεται όχι μονάχα στη Λακωνία αλλά και σ΄ ολόκληρο το Μοριά και παραπέρα ακόμα... Τούρκοι, Εβραίοι, "Έλληνες έρχονται να δουν από πενήντα λεύγες μακριά. Αλλά το μόνο πού αντικρίζουν είναι χιλιάδες ενεπίγραφα μάρμαρα.
"Μια μέρα ο ανιψιός μου, πού επιστατούσε στις εργασίες, βρήκε μια ντουζίνα μάρμαρα, τα καλύτερα του κόσμου, γεμάτα επιγραφές. Έστειλε αμέσως να με πληροφορήσει φροντίζοντας στο δρόμο να το διαλαλήσει σ΄ όλη την περιοχή. Σε λίγο έφθασε στη Σπάρτη όλος ο Μυστράς. Αυτή τη στιγμή μόνο τέσσερις πύργοι απομένουν όρθιοι... Για να είμαι ειλικρινής απορώ κι΄ εγώ μ’ αυτή την εκστρατεία. Από όσα έχω διαβάσει κανείς δεν σκέφθηκε ως τώρα να ξεθεμελιώσει πολιτείες ολόκληρες... Αύτη τη στιγμή είμαι απασχολημένος με την τελευταία καταστροφή της Σπάρτης... "Έψαξα να βρω τις αρχαίες πολιτείες αυτής της χώρας και κατέστρεψα μερικές. Ανάμεσα σ΄ αυτές την Ερμιόνη, την Τίρυνθα, την Τροιζήνα, τη μισή Ακρόπολη του ’ργους, τη Φλιούντα, τη Φενεό και αφού ταξίδεψα στη Μάνη, όσο βέβαια επέτρεπε η φρόνηση, είμαι απασχολημένος εδώ και έξη βδομάδες με την ολοκληρωτική καταστροφή της Σπάρτης... Γκρεμίζοντας τα τείχη και τους ναούς της, μη αφήνοντας λίθον επί λίθου, θα κάνω αγνώριστο αυτό τον τόπο. Αλλά εγώ τουλάχιστον ξέρω πώς θα την αναγνωρίσω. Κι αυτό είναι κάτι...Μόνο μ΄ αυτό τον τρόπο μπορεί κανείς να φανεί χρήσιμος στα Γράμματα. Η Σπάρτη είναι η πέμπτη πολιτεία του Μοριά πού ξεθεμελιώθηκε. Η Ερμιόνη και η Τροιζήνα είχαν την ίδια τύχη. Δεν μου γλίτωσαν ούτε το ’ργος ούτε ή Φλιούντα... Τώρα είμαι απασχολημένος με την καταστροφή του ναού του Απόλλωνα στις Αμύκλες. Βρίσκω κάθε μέρα θαυμαστά πράγματα. Δεν μετανιώνω. Θα καταστρέψω κι άλλους ναούς αν μ΄ αφήσουν".
Πολλές μελέτες έγιναν προκειμένου να εξηγηθεί η μανιώδης καταστροφή των ελληνικών αρχαιολογικών χώρων από τον Fourmont. Χαρακτηρίστηκε μέγας πλαστογράφος και φοβερός βάνδαλος. Όπως φαίνεται οι επιγραφές που ανακοίνωσε πανηγυρικά δεν βρέθηκαν στα αρχεία του που έχουν εναποτεθεί στη βιβλιοθήκη. Κατέστρεψε χωρίς λόγο αρχαία μνημεία. Πρόκειται για βανδαλισμό, που μόνο στο πνεύμα του θρησκευτικού φανατισμού πού επικρατούσε ανάμεσα στους αναχωρητές του Ανζού μπορούσε να δικαιολογηθεί. Είναι αδύνατο να μην αγανακτήσει κανείς διαβάζοντας τις επιστολές του. Καυχιέται ότι ξεθεμελίωσε το ναό του Απόλλωνα στις Αμύκλες.
Έχει υποστηριχθεί ότι οι ανηλεείς καταστροφές των μνημείων και η απόξεση των ενεπίγραφων μαρμάρων οφείλεται σε θρησκοληψία, σε ηρωστρατική ματαιοδοξία, σε προσπάθεια για την κατοχύρωση προσωπικών επιστημονικών θεωριών.
Σύμφωνα με άλλους ιστορικούς οι βανδαλισμοί του Fourmont βρίσκονται μέσα στα πλαίσια του αγγλογαλλικού ανταγωνισμού στο χώρο της αρχαιοθηρίας. Ο ίδιος ο Fourmont σημειώνει στις αναφορές του ότι δεν είναι ο μόνος ξένος ερευνητής στην Πελοπόννησο. Πανηγυρίζει μάλιστα που κατόρθωσε να προλάβει στη Σπάρτη έναν ’γγλο αρχαιοσυλλέκτη. Ο ανταγωνισμός των δύο χωρών στην αρπαγή των ελληνικών αρχαιολογικών θησαυρών είχε αρχίσει από τον 16ο αιώνα. Και υπήρχε τέτοια αντιζηλία ανάμεσα τους, που συχνά οι λαφυραγωγήσεις των αρχαιολογικών θησαυρών και καλλιτεχνικών λειψάνων έφθαναν σε ακρότητες . ’γγλοι και Γάλλοι μοίρασαν το κεφάλι του κολοσσιαίου αγάλματος του Απόλλωνα στη Δήλο το 1639 πριονίζοντάς το κάθετα από το μέτωπο ως το πηγούνι. Δεν είναι λοιπόν απίθανο ο Fourmont να έφθασε ως τη βαρβαρότητα για να παρεμποδίσει τις έρευνες των ’γγλων ανταγωνιστών. Φαίνεται μάλιστα ότι είχε λάβει συγκεκριμένες οδηγίες από τη γαλλική Αυλή πριν από την αναχώρησή του για την Ελλάδα. Στις αναφορές του μιλάει για εκτέλεση βασιλικών διαταγών, για την τιμή της Γαλλίας, για άλλους ερευνητές που καραδοκούσαν να επωφεληθούν κ.λπ.
Από την άλλη πλευρά η εμπάθεια και η μανία καταστροφής που εκφράζει στις επιστολές του έχουν προβληματίσει πολλούς μελετητές και για την κατάσταση της εσωτερικής του ψυχοπνευματικής ισορροπίας.
Γενικά είναι δύσκολο να παραδεχτούμε ότι οι αρχαιοσυλλεκτικές εκστρατείες, εκκινούμενες από τις επίσημες κυβερνήσεις των Δυνάμεων, στην Ελλάδα είχαν αγαθά κίνητρα, την αγωνία της πνευματικής Δύσης για την τύχη των λειψάνων του αρχαίου πολιτισμού. Οι αρχαιολόγοι του Λουδοβίκου ΙΕ΄, για παράδειγμα, κατά τις περιηγήσεις τους δημιουργούν την εντύπωση επιδρομής βαρβάρων. Μάταια αναζητεί κανείς σ΄ αυτούς το ήθος του επιστήμονα, τη μετριοπάθεια, τον αυτοέλεγχο, κάποιον πνευματικό δεσμό με τα λεηλατούμενα αρχαία μνημεία. Βέβαια οι χαρακτηρισμοί αυτοί δεν αφορούν και δεν αποδίδονται σε όλους τους Ευρωπαίους περιηγητές, αρκετοί από τους οποίους ήταν ευαίσθητοι και καλοπροαίρετοι αρχαιολάτρες, που αναζητούσαν να περισώσουν τα αρχαία μνημεία, γιατί στη Δύση είχε δημιουργηθεί ή εντύπωση ότι οι Τούρκοι εξαφάνιζαν συστηματικά τα αρχαία μνημεία, αλλά και ότι οι Έλληνες αδιαφορούσαν από άγνοια οπότε τα μνημεία καταστρέφονταν εξ αιτίας της αμάθειας που βασίλευε στον τόπο.

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

’λλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.

Ανακοινώσεις της Περιφέρειας